Terug naar HVAvereest

Bron: De Stentor

Dedemsvaart en Balkbrug krijgen 35 Stolpersteine voor weggevoerde Joden

Begin oktober 1942 werden 35 Joodse inwoners van Dedemsvaart en Balkbrug weggevoerd. Eerst naar kamp Westerbork, vandaar gingen ze op transport naar Nazi-concentratiekampen. Tachtig jaar later moeten ter nagedachtenis aan deze slachtoffers van de Holocaust even zo veel Stolpersteine worden geplaatst. Op die kleine herinneringssteentjes van messing in het trottoir staan de naam, geboortedatum, deportatiedatum en datum van overlijden.

Een werkgroep van de Historische Vereniging Avereest is bezig om de plannen te realiseren. Die ‘werkgroep Stolpersteine’ is gevormd dankzij een initiatief van Joop Kolkman, die contact opnam met Barend Rooseboom, voorzitter van de historische vereniging.

,,Joop woont in het westen van het land, maar zijn moeder is een geboren en getogen Dedemsvaartse. Zij woonde in het begin van de oorlog naast de Joodse slagersfamilie Leman, waarvan zoon Meijer haar speelkameraadje was.’’ 

Het Joodse gezin werd op 2 oktober 1942 weggevoerd, inclusief de negenjarige Meijer. Een ‘struikelsteen’ voor het jongetje vond Kolkman een ‘mooi postuum gebaar’ voor de vriendschap tussen Meijer en zijn moeder, die 78 jaar mocht worden. 

Gulle gever wil onbekend blijven

Niet alleen de familie Leman, maar ook de andere weggevoerde Joden uit toenmalige gemeente Avereest worden in de nabije toekomst herdacht met steentjes in de stoep. De werkgroep Stolpersteine van de historische vereniging neemt onder meer contact op met de huidige bewoners van de betrokken adressen.

,,De financiering is al rond’’, vertelt Rooseboom. ,,Met het project is een bedrag gemoeid van circa 10.000 euro. Een sponsor die onbekend wil blijven stelt dat hele bedrag beschikbaar.’’

Dat maakt het mogelijk om bijvoorbeeld in 2021 al de stenen te laten leggen door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Maar waarschijnlijk wordt die plechtigheid doorgeschoven naar het najaar van 2022. ,,Dan is het precies tachtig jaar geleden dat de Joodse gemeenschap is weggevoerd. Daarom noemen we dit project ook ‘Stolpersteine Avereest 42-22’.’’ 

Verzet en onderduikers

De Historische Vereniging Avereest werkt daarnaast nog aan een apart monument voor andere oorlogsslachtoffers, zoals verzetsstrijders, onderduikers, bewoners die werden opgepakt omdat ze onderduikers hielpen, of slachtoffer werden van Duitse represailles. Deze plannen zijn nog heel pril.

Stolpersteine Avereest 42-22

In d’Avereester Kroniek van maart 2020 kreeg ik de ruimte van de HVA om een artikel en oproep te plaatsen om een Stolpersteine project te initiëren voor Dedemsvaart en Balkbrug. Welnu, meerdere mensen hebben zich gemeld waardoor er de afgelopen maanden onder de vleugels van de HVA een Werkgroep Stolpersteine is ontstaan.

De aanleiding

Even ter herinnering: Stolpersteine, ook wel Struikelstenen genoemd, zijn kleine herinneringssteentjes die in het trottoir worden geplaats op de laatste woonplek van Holocaust slachtoffers. Sinds 2003 zijn inmiddels al tienduizenden stenen gelegd in heel Europa met daarop de naam, geboortedatum, deportatiedatum en datum van overlijden van de veelal Joodse slachtoffers. De aanleiding voor mij als niet Dedemsvaarter voor dit initiatief ligt in de familiesfeer. Mijn moeder, geboren en getogen Dedemsvaartse, groeide tot 2 oktober 1942 op naast de Joodse slagersfamilie Leman, en zoon Meijer was haar speelkameraadje. Een Stolperstein voor de 9 jarige Meijer vond ik een mooi postuum gebaar aan de vriendschap tussen hem en mijn moeder die 78 jaar geleefd heeft.

Vanzelfsprekend ben ik op de wens in gegaan van de Gemeente Hardenberg om niet één familie te herdenken, maar het initiatief door te trekken naar de gehele voormalige Gemeente Avereest.

De Werkgroep

De Werkgroep bestaat uit Hans Menzo, Patrick Prinsen, Henk IJmker, Luc Smink, Maus Westerbaan, Bert Bakker en Barend Rooseboom.

Hans Menzo kwam met de suggestie om ons te richten op het najaar 2022, omdat het op 2 oktober van dat jaar exact tachtig jaar geleden is dat de Joodse Gemeenschap weg gevoerd is. Zo is de naam ‘Stolpersteine Avereest 42-22’ ontstaan. Het mooie gegeven is dat de Werkgroep een variëteit aan persoonlijke kwaliteiten te bieden heeft. Maar bovenal uit emotionele betrokkenheid met het onderwerp is aangehaakt. In Dedemsvaart en Balkbrug gaat het tot nader order om 35 Stolpersteine voor even zovele Joodse slachtoffers. Allereerst zal contact opgenomen worden met de huidige bewoners van de betrokken adressen. Los van de organisatie achter de schermen zal de Werkgroep ook contact leggen met kerken, maatschappelijke organisaties, bedrijven en scholen om het project inhoudelijk en financieel haalbaar te maken. En vanzelfsprekend informeren wij u ook op enig moment, o.a. via de Kroniek, hoe u individueel bij kan dragen middels bijvoorbeeld verhalen, contacten met nabestaanden of door middel van een geldelijke bijdrage.

Verzet en onderduikers

In het overleg van de Werkgroep kwam ook ter sprake hoe om te gaan met andere oorlogsslachtoffers: te denken valt aan verzetsstrijders, bewoners die onderduikers hielden, slachtoffers van represailles en wat dies meer zij. De HVA broedt op het idee om voor deze groepen een separaat monument op te richten. Het idee is nog prematuur maar u kunt dit mede op gang helpen door verhalen en ervaringen uit die tijd te delen met de HVA via mail (klik hier) of 0523 615810.

Vervolg

Ten aanzien van de Stolpersteine wil ik ook degenen bedanken die niet in de Werkgroep zitten maar wel reageerden op het artikel!

Wordt vervolgd.

Joop Kolkman Mail (klik hier) 06 27421367

Stolpersteine, sinds 1992 gemaakt door de kunstenaar Gunter Demnig (link) zijn messing steentjes waarmee we de slachtoffers van het nationaal-socialisme rond en tijdens de Tweede Wereldoorlog herdenken. De messing Stolpersteine worden daarvoor in de stoep geplaatst voor de laatste (vrij gekozen) woning van de slachtoffers. 

Op elk messing steentje staat de naam van één slachtoffer. Daaronder staan het geboortejaar, plaats en datum van arrestatie door of namens het regime (wanneer van toepassing). En als laatste de plaats en datum waar het slachtoffer werd vermoord of is overleden.  

Voorbeeld:

Stolpersteine Voorstraat Hardenberg

Stolpersteine zijn gedenkstenen en nadrukkelijk geen grafstenen. Ze helpen ons om na te denken over het lot van slachtoffers rond en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze brengen hen opnieuw bijeen, als nagedachtenis aan de gezinnen die plotseling uit elkaar werden gerukt onder het nationaal-socialisme.

Er zijn Stolpersteine in minstens 1.200 plaatsen in Duitsland, Oostenrijk, België, Kroatië, Tsjechië, Finland, Frankrijk, Griekenland, Italië, Hongarije, Litouwen, Luxemburg, Moldavië, Nederland, Noorwegen, Polen, Roemenië, Rusland, Slowakije, Slovenië, Spanje, Zwitserland en Oekraïne.

Hans Menzo, Patrick Prinsen, Henk IJmker, Bert Bakker, Luc Smink, Maus Westerbaan en Barend Rooseboom.

Contactpersonen:

Luc Smink Stuur een mail – 06 15341356

Maus Westerbaan Stuur een mail – 06 54347469

Vooraankondiging Stolpersteinelegging in Dedemsvaart en Balkbrug. April 2022

Vorig jaar is er in de lokale media al melding van gemaakt en kunnen we nu berichten dat alles is geregeld en uitgevoerd kan worden. Even het geheugen opfrissen: een Stolperstein is een herinneringssteen (Messingplaat) die in het trottoir ingemetseld wordt. Ter herinnering aan een holocaust slachtoffer, in de directe omgeving van zijn / haar laatst bekende woonadres in Dedemsvaart en Balkbrug. De planning van de plaatsing is medio april 2022. In totaal 35 stenen, waarvan 27 in Dedemsvaart en 8 in Balkbrug. De exacte datum vernemen wij medio januari 2022.

Onze Historische Vereniging Avereest (de HVA) heeft een projectgroep samengesteld, die e.e.a. coördineert met ondersteuning van  Patrick Prinsen (educatief medewerker Herinnering Centrum Kamp Westerbork) De Gemeente Hardenberg heeft inmiddels een vergunning verleend en worden de kosten betaald door een anonieme gever.

De HVA hecht er grote waarde aan dat dit project onder de aandacht wordt gebracht bij de jeugd, waarbij de plaatselijke scholen nauw worden betrokken en er in de geschiedenislessen over wordt verteld.

Mogelijke activiteiten & aandachtspunten

  • In maart t/m mei 2022 gaan diverse scholen een bezoek brengen aan voormalig Kamp Westerbork
  • Patrick Prinsen verzorgt een digitaal lespakket voor de school, voor digibord en thuis gebruik.
  • Leerlingen groep 8 en 1e klas Voortgezet gaan (vrijwillig) het boek over Anne Frank lezen
  • De school (groep 8) adopteert een Stolperstein voor jaarlijks onderhoud & aandacht
  • De HVA plaatst een QR code, zodat bij de steen relevante informatie voorhanden is.
  • De HVA maakt een kopie onderduikerskast van Anne Frank Museum en toont een aantal attributen van WO2.
  • Leerlingen maken een eigen verhaal over ‘’Vrijheid is niet vanzelfsprekend’’, en worden 3 beste verhalen geplaatst in de Avereester Kroniek van de HVA.
  • Graag opgave van de contactpersoon van jouw deelnemende school
  • Nadere informatie in de volgende Nieuwsbrief.

Na toezenden van deze informatie nemen onderstaande personen binnenkort contact op om een afspraak te maken dit project toe te lichten. Contactpersonen HVA > educatie Scholen

Dedemsvaart: Maus Westerbaan: Stuur een mail

Balkbrug: Luuk Smink  Stuur een mail

Namens de HVA,

Maus Westerbaan & Luc Smink

Zo ging het er aan toe in concentratiekamp Auschwitz

Auschwitz, vernietigingskamp | Historiek

Auschwitz, vernietigingskamp dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s werd opgericht, nabij de Poolse stad Auschwitz. Gedurende de oorlog werden ongeveer 1,3 miljoen mensen, waaronder vooral veel Joden, naar het kamp gedeporteerd. Hiervan kwamen er ongeveer 1,1 miljoen om het leven. Het grootste deel van hen werd vergast.historiek.net

Home | Anne Frank Stichting

De officiële website van de Anne Frank Stichting met de meest complete en actuele informatie over Anne Frank, haar dagboek en het Achterhuis. Bezoek ons museum en lees meer over onze wereldwijde educatieve activiteiten.

75 jaar geleden: de bevrijding van Auschwitz, het grootste concentratiekamp uit WO II | VRT NWS: nieuws

Dit is een bijdrage van Laurence Schram. Zij is senior researcher in het documentatiecentrum van Kazerne Dossin in Mechelen en gespecialiseerd in de geschiedenis van de vervolging van Joden en zigeuners in België en Noord-Frankrijk en van transporten naar Auschwitz. Eindredactie en illustratie: Jan Ouvry. Alle verhalen over de transporten vanuit de Kazerne Dossin en de kampen vindt u hier

Kinderen van Versteeg – Het Spoorwegmuseum